از نظر علمی قهوه دارای کافئین است که به عنوان محرک شناخته شده و افراد را بیدار و پر انرژی میکند، همینطور سیگار نیز دارای نیکوتین است که به عنوان یک عامل محرک عمل میکند و احساس آرامش به فرد میدهد. همانطور که میدانیم سیگار بر سیستمهای مختلف بدن از جمله قلبی، عصبی، بیماریهای ریه و غیره تاثیر میگذارد و میتواند باعث اعتیاد شود و مشکلات بسیار بزرگی را از نظر جسمی و روحی به افراد وارد کند. و اما قهوه که این روزها بسیار محبوب است به دلیل داشتن کافئین اگر در مصرف آن محدودیتی نداشته باشید می تواند باعث بروز مشکلاتی شود. مصرف بیش از اندازه قهوه نیز میتواند به سیستمهای مختلف بدن فرد آسیب برساند. پس تعادل داشتن در مصرف هر چیز شرط است.
اثرات فیزیولوژیکی نیکوتین و کافئین
هر مادهای که مصرف میکنید، اثراتی بر بدن شما بگذارد. پس بهتر است یا از مصرف آنها خودداری کنید و یا مقدار مشخصی که به بدن شما آسیب نرساند را مشخص کنید. برای مثال نیکوتین یک ماده شیمیایی است که مصرف آن باعث اعتیاد میشود و در گیاه تنباکو موجود است. مصرف این ماده باعث به وجود آمدن مشکلات جدی در سلامتی ما میشود، مانند مشکلات قلبی و تنفسی. تاثیر نیکوتین بر مغز این گونه است که باعث میل بیشتر افراد به این ماده میشود و عملکرد مغز را تغییر میدهد.
مصرف کافئین هم مانند نیکوتین دارای عوارضی است، با اینتفاوت که کافئین اگر به اندازه استفاده شود میتواند مفید هم باشد. اما اگر در مصرف آن زیادهروی کنید آسیبهایی مانند مشکلات قلبی و تپش قلب، مشکلات گوارشی و غیره را به همرا داشته باشد.
مصرف همزمان قهوه و سیگار چه اثری دارد؟
«کافئین و نیکوتین هر دو میتوانند سیستم عصبی را تحریک کنند؛ برای همین بعضی افراد ترکیب قهوه و سیگار را به شکل “هوشیاری بیشتر” یا حتی “آرامش کوتاهمدت” تجربه میکنند. اما همین همزمانی ممکن است در افراد حساس باعث افزایش تپش قلب، بیقراری، اضطراب و بدتر شدن کیفیت خواب شود. کافئین با مسدود کردن گیرندههای آدنوزین، احساس خوابآلودگی را عقب میاندازد و اگر دیرهنگام مصرف شود، احتمال بیخوابی را بالا میبرد.»
«نکته مهم این است که اگر درباره “تداخل” صحبت میکنیم، معمولاً نقش اصلی را خودِ دود سیگار و ترکیبات حاصل از سوختن بازی میکنند، نه الزاماً نیکوتینِ خالص. برخی شواهد نشان میدهد نیکوتین بهتنهایی القاکننده CYP1A2 (آنزیم مهم در متابولیسم بعضی مواد) نیست؛ بنابراین بهتر است در بحث تداخلها دقیق بگوییم “سیگار کشیدن” با “نیکوتین” یکی نیست.
کافئین دقیقاً چگونه روی بدن و مغز اثر میگذارد؟
کافئین یک محرک ملایمِ سیستم عصبی مرکزی است که مهمترین اثرش از مسیر گیرندههای آدنوزین اتفاق میافتد. آدنوزین بهطور طبیعی باعث احساس خوابآلودگی و کاهش فعالیت مغز میشود؛ کافئین با مسدود کردن گیرندههای آدنوزین، حس خستگی را عقب میاندازد و هوشیاری را بالا میبرد.
اثرات کوتاهمدت کافئین
-
افزایش هوشیاری و تمرکز
-
بالا رفتن ضربان قلب یا حس «تپش» در افراد حساس
-
افزایش بیقراری/اضطراب در برخی افراد
-
اختلال در خواب (خصوصاً اگر عصر یا شب مصرف شود)
مقدار مصرفِ نسبتاً ایمن کافئین چقدر است؟
-
برای اکثر بزرگسالان سالم: تا حدود ۴۰۰ میلیگرم در روز معمولاً با عوارض جدی همراه نیست (اما حساسیت فردی خیلی متفاوت است).
- در بارداری: معمولاً توصیه میشود مصرف روزانه به حدود ۲۰۰ میلیگرم محدود شود.
نیکوتین چگونه روی بدن اثر میگذارد؟
نیکوتین مادهای بسیار اعتیادآور است و میتواند روی سیستم عصبی و قلبوعروق اثر بگذارد. در کوتاهمدت ممکن است باعث افزایش هوشیاری یا تغییر خلق شود، اما همزمان میتواند ضربان قلب و فشارخون را بالا ببرد و چرخه وابستگی ایجاد کند.
اثرات شایع نیکوتین (کوتاهمدت)
-
تحریکپذیری و نیاز به مصرف مجدد (چرخه craving)
-
افزایش ضربان قلب/فشارخون در بسیاری از افراد
نکته مهم برای محتوای دقیقتر از رقبا
در بحث «تداخل با کافئین»، بهتر است تفکیک کنیم:
سیگار کشیدن (دود و ترکیبات حاصل از سوختن) میتواند فعالیت آنزیم CYP1A2 را تغییر دهد؛ بنابراین اثرات مرتبط با متابولیسم کافئین معمولاً بیشتر به دود سیگار نسبت داده میشود تا «نیکوتین خالص».
مصرف همزمان قهوه و سیگار (یا نیکوتین) چه میکند؟
ترکیب کافئین و نیکوتین برای بعضیها حس «سرحالتر شدن» میآورد، اما از نظر فیزیولوژیک میتواند اثر محرکی را تشدید کند؛ یعنی احتمال بروز علائمی مثل تپش قلب، بیقراری، اضطراب و بدخوابی بیشتر میشود خصوصاً اگر فرد حساس باشد یا دوز کافئین بالا باشد.
چرا بعضیها بعد از قهوه بیشتر هوس سیگار میکنند؟
این الگو بیشتر یک پیوند رفتاری/شرطیشده است: مغز «قهوه» را با «نیکوتین» جفت میکند (مثل یک روتین ثابت)، و همین باعث تقویت میل میشود. (این توضیح برای کاربر خیلی قابلفهمه و نرخ ماندگاری رو بالا میبره.)
اگر سیگار را ترک کنی، کافئین ممکن است «قویتر» حس شود
چون تغییرات آنزیمی مرتبط با سیگار کشیدن میتواند با ترک سیگار به حالت عادی برگردد، بعضی افراد بعد از ترک، با همان مقدار قهوه بیقراری یا بدخوابی بیشتری تجربه میکنند.
عوارض جانبی نیکوتین و کافئین
بسیاری از افدار در جهان عادت دارند روز خود را با نوشیدن قهوه شروع کنند، اما باید به بعضی مسائل آگاه باشند. تحقیقات نشان داده است نوشیدن کم تا متوسط کافئین بدن می تواند مفید هم باشد، اما نباید بیش از اندازه شود زیرا عوارض جانبی زیاید دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- ممکن منجر به حمله اضطراب شود
- ممکن است باعث اختلالات معده شود
- بیخوابی
- افزایش قشار خون
- احتمال ابتلا به پوکی استخوان را افزایش میدهد
همانطور که کافئین دارای عوارض جانبی است، نیکوتین نیز دارای عوارضی است که میتواند بسیار خطرناکتر باشد. نیکوتین اثرات فیزیکی و تغییر دهننده خلق و خو در مغز شما ایجاد میکند، که موقت است. افرادی که نیکوتین مصرف میکنند میزان بسیار بالایی از بیماریهای قلبی، سکته مغزی و سرطان را به نسبت دیگر افراد دارند. از دیگر عوارض میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سرطان ریه
- مشکلات قلبی و سیستم گردش خون
- دیابت
- ناباروری
- بیماریهای دندان و لثه
چه کسانی باید مصرف کافئین یا نیکوتین را جدیتر مدیریت کنند؟
این بخش هم سئویی است (خیلی سرچ میگیرد) هم از نظر YMYL به اعتماد کمک میکند.
-
افراد با اضطراب/پانیک یا تپش قلب
-
افراد با بیخوابی یا خواب سبک
-
کسانی که فشارخون بالا یا مشکلات قلبی دارند (خصوصاً اگر با محرکها علائم میگیرند)
-
بارداری (هم در مورد نیکوتین و هم سقف کافئین)
-
نوجوانان و جوانان (در مورد نیکوتین حساسیت ویژه وجود دارد)
علائم هشدار که بهتر است جدی بگیرید
اگر بعد از مصرف کافئین + نیکوتین این علائم تکرار شد، یعنی ترکیب برای بدن شما «زیاد» است:
-
تپش قلب شدید یا درد/فشار قفسه سینه
-
لرزش دست، بیقراری شدید، سرگیجه
-
بیخوابی واضح (بهخصوص اگر چند شب پشت سر هم)
-
تهوع/استفراغ یا علائم مسمومیت (در مصرفهای بالا یا محصولات غلیظ)
دیسکلیمر کوتاه (پیشنهاد): «این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین توصیه پزشک نیست.
جمع بندی
اگر به دنیای قهوه و نوشیدنیهای تخصصی علاقهمند هستید، پیشنهاد میکنیم نگاهی به دوره آموزش باریستا بیندازید.
با توجه به اطلاعاتی که داده شد، حال باید آگاهانه انتخاب کنید که چه چیزی و به چه مقداری مصرف کنید تا به بدن و سلامتی خود آسیب نزنید. نیکوتین و کافئین دارای عوارض جانبی بسیار زیادی است باید در مصرف آنها دقت کنید. وابستگی به این گونه مواد اعتیادآور میتواند زندگی و کار شما را دچار اختلال کند.
در جینو کافه بهترین دوره باریستایی کشور برگذار میشود و شما میتوانید با شرکت در این دوره ها نحوه درست کردن حرفه ای انواع قهوه های سرد و گرم و حتی بار سرد را نیز آموزش ببینید.
